Starten in de welzijns- en persoonszorgsector: welke beroepsvaardigheden en vergunningen?

De welzijns- en persoonsverzorgingssector spreekt steeds meer starters aan. Ontspanning, schoonheidsverzorging, massages, nagelstyling… de mogelijkheden zijn legio. Voor sommige activiteiten zijn echter specifieke kwalificaties of toelatingen vereist. Deze praktische gids helpt je op weg.

Toegang tot het beroep

Sinds 15 januari 2024 heeft het Brussels Hoofdstedelijk Gewest de voorwaarden voor toegang tot bepaalde beroepen sterk vereenvoudigd.

• Basiskennis bedrijfsbeheer : goed nieuws: je hoeft in Brussel geen basiskennis bedrijfsbeheer meer aan te tonen om je in te schrijven bij de Kruispuntbank van Ondernemingen (KBO).
• Geliberaliseerde beroepen: de beroepen van pedicure en masseur/masseuse zijn niet langer gereglementeerd. Je mag deze activiteiten uitoefenen zonder een specifiek diploma te moeten voorleggen bij een ondernemingsloket.
• Gereglementeerd beroep (schoonheidsspecialist·e)
  Het beroep van schoonheidsspecialist·e (lichaamsverzorging, ontharing, semi-permanente make-up) blijft gereglementeerd. Je moet je beroepsbekwaamheid nog steeds kunnen aantonen.

Activiteiten zonder specifieke toegang

Voor de volgende activiteiten is geen diploma of toegang tot het beroep vereist (uitzonderingen):

• nagelstyling (decoratie, verlenging, plaatsen van kunstnagels);
• ontspanningsmassage (niet-therapeutisch; therapeutische massage is voorbehouden aan kinesitherapeuten);
• make-up (grime);
• het plaatsen, aanpassen of verwijderen van piercings en permanente tatoeages (let op: hiervoor is wel een specifieke hygiëneopleiding verplicht);
• haarverzorging;
• tandtechnische handelingen (vrije toegang voor het oprichten van een productiebedrijf, maar een strikt verbod om patiënten te behandelen – anders is er sprake van illegale uitoefening van de tandheelkunde);
• voetverzorging, dwz niet-medische pedicure.

Waar je activiteit uitoefenen?

 Er zijn twee mogelijkheden:

• je verwerft een eigen pand (aankoop of huur);
• je werkt in een salon dat al over alle vereiste toelatingen beschikt (stedenbouwkundige bestemming, brandveiligheidsattest/ SIAMU, afvalophaling, Sabam-licentie en billijke vergoeding voor muziek).

Een derde optie bestaat, maar uitsluitend voor pedicures die als paramedisch worden beschouwd: je kan je ook integreren in een huisartsenpraktijk of medisch centrum.

De bestemming van het pand: een cruciaal aandachtspunt

Advies van experts : teken nooit een handelshuurovereenkomst of compromis zonder eerst de stedenbouwkundige bestemming van het pand te controleren bij de dienst Stedenbouw van je gemeente ! Als je een overeenkomst tekent voor een pand met een ongeschikte bestemming, loop je het risico huur te moeten blijven betalen zonder je zaak te mogen openen.

• Bevindt je (toekomstige) pand zich in een handelszone, dan moet de bestemming luiden: ‘dienstenhandel’. Elke andere benaming, ook ‘materiële dienstverlening (handel in goederen)’, vereist een stedenbouwkundige vergunning.
  Om te weten of je (toekomstig) lokaal zich in een handelszone bevindt, kan je gebruikmaken van de volgende tool: Brugis (Lagen> Brussel Stedenbouw en Erfgoed > GSV > Uithangborden > Linten voor handelskern; de handelszones zijn in het blauw aangeduid).
• Bevindt het pand zich buiten een handelszone, dan mag je je activiteit uitoefenen in een pand met bestemming ‘dienstenhandel’ of ‘materiële dienstverlening’. In dat laatste geval is geen stedenbouwkundige vergunning nodig.

Is het pand momenteel bestemd als woning, dan is een bestemmingswijziging met stedenbouwkundige vergunning vereist. Deze procedure kan meerdere maanden duren. Weigeringen zijn zeldzaam, maar waakzaamheid blijft aangewezen.

⚠️ Let op: dit is eerstelijnsinformatie. Neem vóór elke beslissing contact op met de dienst Stedenbouw van de gemeente waar je (toekomstige) pand is gelegen om je concrete situatie te laten bevestigen.

Mag ik thuis mijn activiteit uitoefenen?

In Brussel worden beroepen in de schoonheidssector niet beschouwd als vrije beroepen en wordt thuiswerken dan ook niet automatisch toegestaan. De uitoefening van deze activiteiten is stedenbouwkundig namelijk strikt gereglementeerd en vereist doorgaans een stedenbouwkundige vergunning voor bestemmingswijziging, zelfs wanneer je eigenaar bent van de woning. 
De gemeente beoordeelt dit dus geval per geval, onder meer op basis van de impact op de woonfunctie en het buurtleven. Informeer je dus altijd vooraf bij je gemeente.

Uitzondering: pedicures met een paramedisch diploma (podologen) hebben doorgaans meer mogelijkheden, maar ook hier is het altijd verstandig om vooraf contact op te nemen met de dienst stedenbouw van de gemeente, aangezien de interpretaties van deze regeling kunnen variëren.

Begeleiding en ondersteuning

Zijn er nog andere stappen nodig? Ja. Een aantal formaliteiten is gemeenschappelijk voor elke ondernemer, ongeacht de sector, zoals:

• de keuze tussen een eenmanszaak of vennootschap;
• inschrijvingsformaliteiten;
• eventueel beroep doen op een lening of subsidie;
• het bepalen van correcte tarieven voor je prestaties om je kosten te dekken en winst te maken;

Daarom raden we sterk aan om contact op te nemen met een begeleidingsstructuur. Zij ondersteunt je gedurende het volledige traject en je adviseur·e fungeert als vast aanspreekpunt in elke fase. Je vindt deze structuren via onze wizard ‘Wie kan mij helpen?’.
Een voorbeeld is RCOOP, een ondernemerscoöperatie gespecialiseerd in kapsel-, schoonheids-, zorg- en persoonsgerichte diensten. Zij begeleiden kandidaten die in deze sectoren willen starten.

Heb je hulp nodig om het overzicht te bewaren tussen alle mogelijkheden? Dan kan je steeds terecht bij hub.info voor advies.